ΙΟΒΕ— Στο 1,8% η ανάπτυξη το 2026 - Γεωπολιτικές εντάσεις και πληθωρισμός απειλούν την οικονομία

Ανθεκτική εμφανίζεται η παγκόσμια οικονομία παρά τις γεωπολιτικές αναταράξεις, σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία.
Το πρώτο τρίμηνο του 2026 η παγκόσμια ανάπτυξη ενισχύθηκε οριακά, ωστόσο οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και οι εύθραυστες εκεχειρίες επαναφέρουν πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως μέσω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, ενώ εντείνουν τους κινδύνους επιβράδυνσης της διεθνούς οικονομικής δραστηριότητας.
Οι οικονομίες των χωρών του ΟΟΣΑ αναπτύχθηκαν με ετήσιο ρυθμό 1,7% το πρώτο τρίμηνο του 2026, έναντι 1,6% το προηγούμενο τρίμηνο, αλλά χαμηλότερα από το 1,8% του αντίστοιχου διαστήματος του 2025. Παράλληλα, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν να προσαρμόζουν τη νομισματική τους πολιτική, επιχειρώντας να εξισορροπήσουν την ανάγκη συγκράτησης του πληθωρισμού με τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης.
Στην Ευρωζώνη, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης διαμορφώθηκε στο 0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, έναντι 1,2% το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε στο 0,7%, από 1,4%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της, εκτιμώντας ανάπτυξη 0,9% για την Ευρωζώνη και 1,1% για την ΕΕ το 2026. Ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί στο 3% στην Ευρωζώνη και στο 3,1% στην ΕΕ, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε τον Ιούνιο σε αύξηση των βασικών επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά από το 2023. Σύμφωνα με την έκθεση, η κρίση στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει ιδιαίτερα την ευρωπαϊκή οικονομία, αυξάνοντας το ενεργειακό κόστος και επηρεάζοντας την αγροτική παραγωγή και τη βιομηχανία υψηλής ενεργειακής έντασης.
Για την Ελλάδα, το ΙΟΒΕ διατηρεί την πρόβλεψή του για ανάπτυξη 1,8% το 2026 και εκτιμά ότι ο ρυθμός μεγέθυνσης θα επιταχυνθεί στο 2% το 2027. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση, έναντι 2,3% το προηγούμενο τρίμηνο, αντανακλώντας επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης, αλλά και διατήρηση της ισχυρής επενδυτικής δραστηριότητας.
Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,6% το 2026 και κατά 1,9% το 2027, υποστηριζόμενη από την άνοδο της απασχόλησης, τις αυξήσεις των μισθών, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τα μέτρα ενεργειακής στήριξης. Οι δημόσιες δαπάνες εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 2% το 2026 και κατά 1,4% το 2027.
Παράλληλα, οι πάγιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 7,6% το 2026 και κατά 8,5% το 2027, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης εισέρχεται στην τελική φάση υλοποίησής του, ενώ θετικά αναμένεται να συμβάλουν και η ισχυρή πιστωτική επέκταση, το αυξημένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και οι άμεσες ξένες επενδύσεις. Ωστόσο, το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι βασικοί κίνδυνοι παραμένουν ο υψηλότερος πληθωρισμός σε σχέση με την Ευρωζώνη, πιθανές καθυστερήσεις στην απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και η επιβράδυνση των μεταρρυθμίσεων λόγω της προεκλογικής περιόδου.
Στο εξωτερικό ισοζύγιο καταγράφηκε βελτίωση κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, καθώς οι εξαγωγές συνέχισαν να αυξάνονται και οι εισαγωγές επιβραδύνθηκαν. Ωστόσο, το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι το έλλειμμα θα διευρυνθεί εκ νέου τη διετία 2026-2027, καθώς η επενδυτική δραστηριότητα θα αυξήσει τις εισαγωγές ταχύτερα από τις εξαγωγές.

Στο 10,6% η ανεργία

Θετική εικόνα παρουσιάζουν και τα δημόσια οικονομικά. Η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 κινήθηκε καλύτερα από τον στόχο, καταγράφοντας πρωτογενές πλεόνασμα 3,65 δισ. ευρώ, ενώ το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα παρέμεινε πλεονασματικό. Επιπλέον, το δημόσιο χρέος μειώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025, από 154,2% το προηγούμενο έτος. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αφαιρέσει την Ελλάδα από το καθεστώς μακροοικονομικών ανισορροπιών, για πρώτη φορά μετά την κρίση χρέους.
Στην αγορά εργασίας, η ανεργία διαμορφώθηκε στο 10,6% το πρώτο τρίμηνο του 2026, παρουσιάζοντας μικρή αύξηση σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Παρά ταύτα, η απασχόληση συνέχισε να ενισχύεται, κυρίως στους τομείς των υπηρεσιών, της μεταποίησης και των επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η ανεργία θα υποχωρήσει στο 8,7% το 2026 και στο 8,2% το 2027, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Ανησυχία για τον πληθωρισμό

Ανησυχία προκαλεί η νέα άνοδος του πληθωρισμού, ο οποίος έφτασε το 4% το πρώτο εξάμηνο του 2026, λόγω κυρίως των αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας, της διατροφής, της στέγασης, των μεταφορών και των υπηρεσιών φιλοξενίας. Το ΙΟΒΕ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,7% για το σύνολο του 2026 και θα αποκλιμακωθεί στο 2,7% το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί η εκεχειρία στη Μέση Ανατολή και θα περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας.
Στο τραπεζικό σύστημα, η εικόνα παραμένει θετική, με αύξηση των ιδιωτικών καταθέσεων, ισχυρή πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις και σταδιακή ενίσχυση της χρηματοδότησης των νοικοκυριών. Παράλληλα, το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων παραμένει σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αν και εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις, όπως το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης, η ασθενής ζήτηση για στεγαστικά δάνεια και το υψηλό απόθεμα «κόκκινων» δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών.
Κατά την παρουσίαση της έκθεσης, ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία επηρεάζεται ήδη από τη νέα αστάθεια στον Περσικό Κόλπο, αλλά και από την είσοδο της χώρας σε προεκλογική περίοδο. Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, τόνισε ότι η θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη, επισημαίνοντας πως η διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης θα εξαρτηθεί από την ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

www.bankingnews.gr